|ısparta haber|seçilenler|siyaset|Ekonomi|ısparta ilçeleri|ıspartaspor|Türkiye|sdu|Sağlık|Teknoloji|Magazin|Video|Kadın|Dünya
 

Isparta'nın Ekonomik Panoraması

Isparta'nın sorunları ve çözüm önerileri başlıklı sempozyumdan sonra açıklanan Sanayi ve İstihdam komisyonu raporundan çıkan Isparta'nın karşılaştırmalı ekonomik panoraması da açıklandı.

Kategori  Kategori : Ekonomi
Tarih  Tarih : 05 Temmuz 2009 20:57

11 Punto 13 Punto 15 Punto 17 Punto Yazı Boyutu

Sonuca göre, İldeki altyapı sorunlarının önemli düzeyde tamamlanmış olması Isparta’nın yakın gelecekte atılım yapabilecek bir potansiyele sahip olduğunun göstergesi olarak kabul edilebilir. Diğer yandan ildeki eğitim ve sağlık hizmetleri düzeyi, Türkiye ortalamasının üzerindedir. Finans hizmetlerinin de benzer gelire sahip diğer illere kıyasla ileri düzeyde olduğu görülmektedir. Bunlara ek olarak ilde Eğirdir Gölü, Davras Dağı kayak tesisleri, çeşitli milli parklar gibi doğa turizmi alanlarının ve diğer kültür turizmi unsurlarının bulunuyor olması, Isparta’nın turizm potansiyelini hayata geçirerek kalkınmayı ivmelendirmesi için yeterli şartlara sahip olduğunun göstergesidir.
Türkiye’nin güney kesiminde Akdeniz Bölgesinde ve bu bölge içinde özel bir yeri olan Göller Yöresi içinde yer alan Isparta ilinin nüfusu, 2000 yılı verilerine göre 513.681’dir.  Isparta, bu nüfusuyla Türkiye’de 81 il içinde 42. sıradadır. Buna karşın ildeki yıllık ortalama nüfus artış hızı 1990-2000 yılları arasındaki dönemde ‰ 16,6 olarak Türkiye ortalamasına yakın düzeyde gerçekleşmiştir. 2000 yılı verilerine göre Isparta nüfusunun yaklaşık %60’ı il ve ilçe şehir merkezinde yaşarken geriye kalan kısım köylerde yaşamaktadır ve şehirleşme oranı %58,7’dir. Isparta, 81 il içinde şehirleşme oranı bakımından 25. sırada iken diğer bölge illeri olan Burdur 41., Antalya ise 42. sıradadır. Nitekim Isparta’da şehir nüfusunun yıllık artış oranı (‰27) Türkiye ortalamasının (‰26) üzerinde iken, köy nüfusu artış oranı (‰3,4)  Türkiye ortalamasının (‰4,2) altındadır (KOSGEB 2006: 16; DPT 2007).
31 Aralık 2007 tarihli adrese dayalı nüfus sayımına göre ise, Isparta’nın nüfusu 419.845 olarak belirlenmiştir. Bu nüfusun %65’i şehir merkezlerinde, %35’i ise köylerde yaşamaktadır (TUİK 2008a). Nüfusun demografik yapısının bu denli hızlı değişiminde hayali nüfus sayımının yanı sıra kasaba ve köylerde miras yoluyla parçalanan arazilerin, gelir dağılımının hızla düşmesinin, eğitim olanaklarından yararlanma gibi gerçekler nedeniyle iç ve dış göç olgusunun belirleyici faktörler olduğu düşünülmektedir. Diğer taraftan 2000 yılı sayımıyla karşılaştırıldığında 7 yılda Merkez İlçe nüfusunun % 21 oranında artış göstermesi ilçe, kasaba ve köylerden kent merkezinin göç aldığına işaret etmektedir.
2001 yılı verilerine göre Isparta’nın meydana getirdiği Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH)  783 milyon dolardır. Buna göre Isparta’nın 2001 yılında Türkiye’nin milli gelirindeki payı %0,5 ve Isparta’da fert başına gelir 1.510 dolardır. Diğer yandan Isparta’nın fert başına milli geliri Antalya (2.193 $) ve Burdur’un (1.951 $) gerisinde bulunmaktadır (TUİK 2008b).
2000 yılı verilerine göre Isparta, ürettiği GSYİH ile 81 il içinde 41. sırada iken Antalya 8., Burdur ise 54. sırada yer almıştır. Fert başına gelir sıralamasında  ise Isparta 42. sıradayken Antalya 23., Burdur 28. sıradadır. Isparta’nın bu yönüyle ortalama bir gelişmişlik seviyesine sahip olduğu ifade edilebilir (DPT 2007).
Isparta ekonomisi eski çağlarda bez dokumacılığı ve deri işlemeciliği gibi küçük sanat dallarına bağlı iken, orta çağlarda tuz, şarap, koku ve renk veren bitki ihraç eden bir şehir durumuna gelmiştir. Bölge arazisinin kokulu ve tıbbi bitkileri yetiştirmeye müsait olması nedeniyle ilde gülcülük başlamış ve Türkiye’nin gülyağı ihracatı yapan bölgesi durumuna gelmiştir. Yine geçmişin basit dokumacılığı zamanla gelişerek, yerini halıcılık sanayisine bırakmış, bu yüzden bölgenin en büyük halı pazarı durumuna gelmesi ilin ticari hayatına canlılık kazandırmıştır.
Isparta’da üretilen GSYİH’nin sektörel dağılımına bakıldığında 1987 ve 2000 yılı arasında milli gelirin özellikle hizmetler sektöründe reel olarak yaklaşık %50’lik bir artış sağlamış olması dikkat çekmektedir. Isparta’da 1987’de tarımın GSYİH içindeki payı %29,9 iken 2001’de bu oran %25,4’e düşmüştür. Benzer şekilde sanayinin payı da %20,4 seviyesinden %13,3’e gerilemiştir. Buna karşın hizmetler sektörünün GSYİH içindeki payında önemli düzeyde artış görülmektedir. 1987-2001 döneminde ticaret sektörünün payı %12,2’den %14,2’ye, ulaştırma-haberleşme sektörünün payı % 10,3’den %16,3’e, devlet hizmetlerinin payı %8’den %17,5’e yükselmiştir (TUİK, 2008c). Nitekim 1987–2000 döneminde yıllık ortalama olarak hizmetler sektörü %3, tarım %2,5 ve sanayi %2,1 büyümüştür (KOSGEB, 2006: 18). Bu bakımdan hizmet ekonomisinin tarım ve sanayiye göre söz konusu dönemde daha hızlı büyümüş olmasını kentte 1992’de kurulan üniversite ile birlikte artan öğrenci sayısına ve gelişen sağlık-eğitim hizmetlerine bağlamak mümkündür.
Isparta ili coğrafi konumu ile şekillenen bir ekonomiye sahip olagelmiştir. Ancak sahip olduğu ekonomik kaynakları dinamik yaratıcı potansiyeli ile sentezlemeyi başaran Isparta ekonomisi son 10 yılda tarım sektörü ağırlıklı bir ekonomik yapıdan hizmet sektörünün ön planda olduğu bir ekonomiye dönüşmüş, sanayi sektörünün il genelindeki payı da bu çerçevede gelişimini korumuştur. Bu dönüşümde eğitilmiş nüfusun payının yüksekliğinin yanı sıra, ilde üniversitenin kurulup hızla gelişmesinin de katkısı büyüktür. Öte yandan elma, kiraz ve gül gibi geleneksel tarım üretiminin yerel istihdamda önemli bir paya sahip olması ilin istihdam yapısında tarım sektörünün ağırlığını artırmakta, bu çerçevede tarım sektörü ekonomik belirleyiciliğini sürdürmektedir.
Kentteki sanayinin daha çok dokuma-tekstil-konfeksiyon-deri, orman ürünleri-mobilya, gıda ve metal eşya-makine imalat sektörlerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Isparta’da sanayi Organize Sanayi Bölgesi’nde ve kent içindeki çeşitli küçük sanayi sitelerinde toplanmış bulunmaktadır. TOBB verilerine göre ilde 236 işyerinde yaklaşık 10 bin kişiye istihdam sağlanmaktadır (KOSGEB 2006: 37).
Isparta'da Organize Sanayi Bölgesi kurma çalışmaları 1976 yılında başlamış, ancak tüm çalışmalar ağırlıklı olarak 1992-2000 yılları arasında yapılmıştır. 1998’de işletime geçen Süleyman Demirel Organize Sanayi Bölgesi, Isparta şehir merkezine 26 km., havaalanına 4 km.,  demiryolu yükleme boşaltma istasyonuna 600 m. mesafede olup, İzmir-Antalya-Ankara kara yolu kavşağında kuruludur. Isparta Süleyman Demirel Organize Sanayi Bölgesi’nde 20 civarında tesis üretim halinde olup, inşaat ve proje safhasında olanlarla birlikte toplam tesis sayısı 70 civarındadır. Ancak 5350 ve 5084 sayılı teşvik kanunları bölgeyi zayıflatmıştır. Kurulu firmaların büyük çoğunluğu dokuma-tekstil ve orman ürünleri alanlarında faaliyet göstermektedir. Bin kişiye istihdam sağlayan sanayi bölgesinde hedeflenen toplam istihdam ise 6 bin kişidir (Isparta Valiliği 2007; KOSGEB 2006: 51). Süleyman Demirel Organize Sanayi Bölgesi’nin tamamının veya bir bölümünün endüstri bölgesi ilan edilmesine gayret edilmektedir. Bölgede kendine yeterli enerji santrali kurulması çalışmaları başlatılmıştır. Tesisler bir kısmı 2006’dan itibaren doğalgaz bağlantılı olarak çalışmaya başlamıştır. Diğer taraftan Isparta Deri Organize Sanayi Bölgesi’nin inşasına Ocak 2008 tarihinde başlanılmıştır. Isparta Organize Çiçekçilik Sanayi Bölgesi’nin ve ayrıca Yalvaç İlçesi Organize Sanayi Bölgesi’nin kurulmasına yönelik çalışmalar ise sürdürülmektedir.
Isparta il merkezinde toplam 1.380 işyeri bulunan 2 adet küçük sanayi sitesi (KSS) faaliyet halindedir. Bunun haricinde Eğirdir, Ş.Karaağaç ve Yalvaç ilçelerinde de çeşitli KSS’ler faaliyette olup il genelindeki KSS’lerde 25 bin civarında kişiye istihdam sağlanmaktadır. Bu işyerlerinde daha çok mobilya imalatı, marangozluk ve oto tamirciliği firmaları faaliyet göstermektedir (İLEMOD 2008).
Isparta’da gerek tarımsal gerekse sanayi ürünlerinde nitelik olarak Türkiye ortalamasının üzerinde, Avrupa standartlarında üretim yapıldığı ve bu ürünlerin dış piyasaya sunulabildiği çeşitli araştırmalarda belirtilmekte ve bu başarının, yüksek kar marjı ile teşvik gibi maliyet düşürücü unsurlardan yoksun kalınmasına rağmen sağlandığı ifade edilmektedir. Ürünler için yeni pazar oluşturma gayretleri, gerek ticaret ve sanayi odaları gerekse girişimciler tarafından sürdürülmektedir (Akşam Gazetesi 2005).
Isparta’nın başlıca ihracat kalemlerini su ürünleri (balık-kerevit), meyve suyu -konsantresi, salça, pamuk-yün ipliği, trikotaj ipliği, el örgü ipliği, konfeksiyon, halı, yonga levha, tüfek dipçiği, çimento, klinker, barit, mermer fayansı, gülyağı, gül konkreti, elma ve kiraz gibi ürünler oluşturmaktadır. Yapılan ithalatın tamamına yakını ise, imalat sektörü tarafından gerçekleştirilmektedir ki bu da Isparta’nın ithalatının daha çok makine ve teçhizat üretiminde ara girdi olarak kullanılmak üzere getirilen parça ve malzemelerden oluştuğunu ifade etmektedir.
Isparta Ticaret ve Sanayi Odası (ITSO) verilerine göre 2005 yılındaki başlıca ihracat kalemleri sırasıyla; el örgü-pamuk-yün ipleri (48 milyon $), mermer (19 milyon $), çimento-klinker (14 milyon $), gül ürünleri (9 milyon $), konfeksiyon (6 milyon $), orman ürünleri (6 milyon $), kiraz (5,7 milyon $), elma suyu konsantresi (3,5 milyon $), su ürünleri (3 milyon $) şeklindedir.
2000 yılı verilerine göre Isparta, kırsal nüfus başına kullanılan tarımsal kredi miktarı olan 46 YTL ile Türkiye ortalamasının (138 YTL) hayli altındadır ve 81 il içinde 58. sırada yer almaktadır. Fert başına sınai-ticari kredilerde de benzer şekilde 87 YTL ile Türkiye ortalamasın (392 YTL) gerisinde bulunmakta, 81 il içinde 39. sırada yer almaktadır. Buna karşın Isparta fert başına banka mevduatı açısından 81 il içinde 28. sıradadır (KOSGEB 2006: 61). Bu veriler, yatırımların kredi yerine daha çok özkaynaklar ile finanse edildiğinin bir göstergesi olarak yorumlanabilir
Isparta’da 2004’de 56 milyon YTL değerinde 23 adet, 2005’te 209 milyon YTL değerinde 38 adet, 2006’da 42 milyon YTL değerinde 25 adet ve 2007 yılında 117 milyon YTL değerinde 9 adet yatırım teşviği verilmiştir. Verilen teşvikler bitkisel üretim, maden istihraç ve işleme, gıda, dokuma-giyim, orman ürünleri, madeni eşya, çimento, ticaret, sağlık ve altyapı alanlarında yoğunlaşmaktadır (Hazine Müsteşarlığı 2008).
Isparta’da 2006 verilerine göre kayıtlı toplam mevduat 993 milyon YTL olup bunun 501 milyon YTL’lik kısmı tasarruf mevduat hesaplarında, 361 milyon YTL’lik kısmı döviz tevdiat hesaplarında yer almakta, geriye kalan kısmını resmi ve ticari kuruluş mevduatları oluşturmaktadır. 2006 yılı sonu itibariyle kredilerin Isparta’daki dağılımına bakıldığında ise toplam 528 milyon YTL’lik kredinin 54 milyon YTL’lik kısmını tarım kredilerinin, 9 milyon YTL’lik kısmını mesleki kredilerin, 443 milyon YTL’lik kısmını ise ihtisas dışı kredilerin oluşturduğu görülmektedir. Isparta’da 2006 yılında kişi başına mevduat 1.813 YTL, kişi başına kredi ise 964 YTL olmuştur (Türkiye Bankalar Birliği 2008). Benzer ölçekteki illere göre nispeten yüksek oranda olduğu görülen bu veriler, Isparta’daki ticari ve ekonomik aktivitenin canlılığının ve finansman potansiyelinin yüksekliğinin bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.
2006 yılında Ziraat Bankası tarafından kısa vadeli işletme kredisi olarak 5.5 milyon YTL tutarında bitkisel üretim, 14.2 milyon YTL hayvancılık kredisi, 610 bin YTL su ürünleri kredisi; orta-uzun vadeli yatırım kredisi olarak ise 3,1 milyon YTL hayvancılık, 1.7 milyon YTL tarım araç-gereci, 7.3 milyon YTL tarımsal amaçlı köy kalkınma kredisi verilmiştir (İLEMOD 2008).
1995–2000 döneminde Isparta fert başına 243 YTL kamu yatırımı çekerken Antalya’da bu rakam 257 YTL olmuştur (KOSGEB, 2006: 62). Isparta’nın sınırlı nüfusuna karşın bu görece yüksek düzeydeki kamu yatırımını çekmesi üniversitenin ve kentteki altyapının gelişimine oldukça önemli katkı sağlamıştır.
2000 verilerine göre Isparta’da çalışan nüfusun %57’si tarım, %8,3’ü sanayi, %5,7’si ticaret sektörlerinde faaliyet göstermekte iken ücretli çalışanların oranı ise %37,1’dir (KOSGEB 2006: 24). İLEMOD verilerine göre ise 2004 yılında iktisaden faal olan nüfusun % 26’sı hizmetler, %9’u sanayi, %65’i ise tarım sektörlerinde faaliyet göstermektedir (İLEMOD 2008).

 

      HABERİ PAYLAŞ Bookmark and Share
Yazdırılabilir Sayfa Yazdırılabilir Sayfa | Word'e Aktar Word'e Aktar | Tavsiye Et Tavsiye Et | Yorum Yaz Yorum Yaz

 

ANKET

SİZCE ISPARTA BELEDİYE BAŞKANI GÜNAYDIN BAŞARILI MI ?



Tüm Anketler

 
   
 
 

DÖVİZ

  Döviz Alış Satış
  Dolar 1.8236 1.8324
  Euro 2.3158 2.327
 

SON HABERLER

 

Kullanım Şartları | Reklam Verin | Künye | RSS | Bize Ulaşın |

Tüm Hakları Saklıdır & ispartanews.com
 

isparta haberleri Rss Haber, ısparta haber,ısparta haberler,ısparta news,haber ısparta,ısparta secim,ısparta siyaset,akp aday,haber32,manset32,